01
Kader
Definieer het onderwerp, de grenzen, betrokken partijen en relevante ordegroottes.
LES5C / De Les5C-methode
Vijf invalshoeken, geen vijf waarheden
Kader, Consensus, Controverse, Gevolgen en Richting vormen een leesstructuur. Ze maken onzekerheid zichtbaar in plaats van haar weg te drukken.
02
Consensus
Scheid wat gedocumenteerd en stevig onderbouwd is zonder het bewijs sterker voor te stellen dan het is.
03
Controverse
Toon echte meningsverschillen, methodologische grenzen en onzekerheid zonder valse balans.
04
Gevolgen
Laat zien wat het onderwerp praktisch verandert voor mensen, organisaties en systemen.
05
Richting
Geef aanknopingspunten voor handelen of verder denken. Soms is de juiste conclusie eenvoudig: we weten het nog niet.
LES5C / Vijf invalshoeken zijn geen vijf waarheden
De vijf dimensies zijn een leesprotocol, geen vijf vakjes die koste wat kost gevuld moeten worden. Als het format het onderwerp vervormt, gaat het onderwerp voor.
Begin met de juiste vraag
Voor Les5C naar een antwoord zoekt, wordt het onderwerp, de afbakening en de gebruikte terminologie vastgelegd. Een te brede vraag mengt problemen; een te smalle vraag kan systeemeffecten verbergen.
Weeg bewijs in plaats van alles gelijk te maken
Officiële data, een studie, technische aanbeveling, professionele consensus en een mening hebben niet dezelfde status. De methode maakt zichtbaar wat gedocumenteerd, waarschijnlijk of nog open is.
Toon meningsverschil zonder een kunstmatig duel
Een controverse bestaat niet altijd uit twee gelijkwaardige kampen. Les5C beschrijft argumenten, bewijskwaliteit en methodologische beperkingen en onderscheidt onzekerheid in data van conflict tussen actoren.
01
Kader
- Kernvraag
- Waar gaat het precies over, binnen welke grenzen, op welke datum en met welke betrokkenen?
- Vermijden
- Vermijd containerbegrippen, cijfers zonder referentie en grenzen die tijdens de analyse verschuiven.
02
Consensus
- Kernvraag
- Welke uitspraken zijn voldoende gedocumenteerd om als gemeenschappelijk vertrekpunt te dienen?
- Vermijden
- Vermijd het verwarren van herhaling, populariteit of schijnbare autoriteit met bewijskracht.
03
Controverse
- Kernvraag
- Waar zitten de echte verschillen, beperkingen van studies en concurrerende hypothesen?
- Vermijden
- Vermijd valse balans tussen een marginale tegenwerping en een geheel van convergerend bewijs.
04
Gevolgen
- Kernvraag
- Wie wordt geraakt, op welke schaal en met welke kosten, baten, risico’s of indirecte effecten?
- Vermijden
- Vermijd abstracte impact zonder populatie, tijdshorizon of orde van grootte.
05
Richting
- Kernvraag
- Wat kan nu redelijk worden gedaan, later worden gecontroleerd of voorlopig open blijven?
- Vermijden
- Vermijd dat een synthese een bevel wordt. Soms is wachten op betere gegevens de redelijke keuze.